पुणे दि. 22 : शरीरात पाण्याची कमतरता म्हणजेच निर्जलीकरण हा सर्व वयोगटांमध्ये आढळणारा गंभीर त्रास आहे. हवामानातील बदल, वाढती उष्णता, अपुरी पाण्याची मात्रा आणि अनियमित जीवनशैलीमुळे हा त्रास अधिक प्रमाणात दिसून येतो. शरीरात पाण्याचे संतुलन बिघडल्यास काही ठराविक लक्षणे जाणवू लागतात आणि योग्य वेळी काळजी न घेतल्यास आरोग्य बिघडण्याची शक्यता वाढते.
तहान लागणे, तोंड कोरडे पडणे, चक्कर येणे अशा लक्षणांना अनेकदा आपण दुर्लक्ष करतो, पण ती पाण्याची कमतरता दर्शवणारी प्राथमिक चिन्हे असू शकतात.
पाण्याची कमतरता ओळखण्याची प्रमुख लक्षणे
१. तहान लागणे
तहान लागणे हे शरीरात पाणी कमी झाल्याचे सर्वात पहिले आणि स्पष्ट लक्षण आहे. शरीर निर्जलीकरणाची सूचना देण्यासाठी तहान लागण्याची प्रक्रिया सक्रिय करते.
२. लघवीचा रंग बदलणे
फिकट पिवळी लघवी सामान्य असते. मात्र लघवी गडद पिवळी किंवा तपकिरी दिसत असल्यास शरीरात पाण्याची मात्रा कमी झालेली असते.
३. थकवा जाणवणे
अचानक थकवा येणे किंवा उर्जेची कमतरता जाणवणे हे निर्जलीकरणाचे संकेत असतात. शरीरातील द्रव कमी झाल्याने ऊर्जा पातळी घटते.
४. तोंड कोरडे पडणे
लाळेचे उत्पादन कमी झाल्यास तोंड, ओठ आणि घसा कोरडे पडू लागतात. हा निर्जलीकरणाचा सर्वसाधारण संकेत आहे.
५. चक्कर येणे किंवा डोके हलके वाटणे
पाणी कमी झाल्यास रक्तदाबाचा समतोल बिघडतो, त्यामुळे चक्कर येणे, कमजोरी किंवा डोके हलके वाटू शकते.
६. त्वचेची लवचिकता कमी होणे
हाताच्या मागील बाजूची त्वचा चिमटीत पकडून सोडल्यावर ती लगेच पूर्ववत न झाल्यास त्वचेतील लवचिकता कमी झालेली असते, जे निर्जलीकरण दर्शवते.
आरोग्य चांगले राहण्यासाठी दिवसातून पुरेसे पाणी पिणे अत्यंत महत्त्वाचे असून उकाड्याच्या दिवसांत पाण्याचे सेवन वाढवणे गरजेचे आहे.