पुणे: पद्मपाणी फाउंडेशन आणि सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ कर्मचारी संघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित करण्यात येणाऱ्या ‘लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे विचारवेध साहित्य संमेलना’च्या अध्यक्षपदी ज्येष्ठ लेखिका आणि विचारवंत डॉ. प्रज्ञा दया पवार यांची एकमताने निवड करण्यात आली आहे. आयोजकांनी केलेल्या नम्र विनंतीला मान देऊन डॉ. प्रज्ञा दया पवार यांनी या संमेलनाचे अध्यक्षपद स्वीकारण्यास आपला सहर्ष होकार दिला आहे, अशी माहिती संमेलनाचे संयोजन समिती अध्यक्ष राहुल डंबाळे यांनी प्रेस नोटद्वारे प्रसिद्धीस दिली आहे.
हे विशेष वैचारिक साहित्य संमेलन आगामी १६ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी १० वाजता सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ परिसर येथे संपन्न होणार आहे. लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या पुरोगामी, विद्रोही आणि कष्टकरी जनतेच्या हक्कांच्या विचारांचा वेध घेणे हा या संमेलनाचा मुख्य उद्देश आहे.
संमेलनाचे संयोजन समिती अध्यक्ष राहुल डंबाळे यावेळी म्हणाले, “लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांचे ‘जग बदल घालूनी घाव, सांगूनी गेले मज भीमराव’ हे विचार आजही समाजाला दिशा देणारे आहेत. डॉ. प्रज्ञा दया पवार यांचे मराठी साहित्य क्षेत्रातील योगदान आणि त्यांची सामाजिक जाणीव अत्यंत प्रगल्भ आहे. त्यांच्यासारख्या खंबीर आणि ज्येष्ठ विचारवंताचे नेतृत्व या संमेलनाला लाभल्यामुळे या वैचारिक सोहळ्याची उंची आणि समृद्धी अधिक वाढणार आहे.”
या संमेलनाच्या यशस्वी आयोजनासाठी संयोजन समितीचे प्राज्ञ वैशाली देठे, डॉ. राहुल ससाणे, सतिष वाघमारे आणि संतोष मदने हे विशेष परिश्रम घेत आहेत.
संमेलनामध्ये विविध वैचारिक सत्रांचे, परिसंवादांचे आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. या सोहळ्याला पुणे शहर व महाराष्ट्रातील पुरोगामी चळवळीतील कार्यकर्ते, साहित्यिक, अभ्यासक आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहणार आहेत. तरी सर्व साहित्यप्रेमींनी आणि नागरिकांनी या संमेलनाला बहुसंख्येने उपस्थित राहावे, असे आवाहन पद्मपाणी फाउंडेशन आणि सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ कर्मचारी संघाच्या वतीने करण्यात आले आहे.
‘लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे विचारवेध साहित्य संमेलना’च्या नवनियुक्त अध्यक्षा डॉ. प्रज्ञा दया पवार या मराठी साहित्य क्षेत्रातील एक आघाडीच्या, ख्यातनाम कवयित्री, कादंबरीकार, ललित लेखिका आणि प्रखर विचारवंत म्हणून सुपरिचित आहेत. मराठी साहित्यातील दलित, विद्रोही आणि स्त्रीवादी चळवळीत त्यांचे योगदान अत्यंत मोलाचे मानले जाते.
वैचारिक भूमिका:
महाराष्ट्रातील पुरोगामी, आंबेडकरी आणि समतावादी चळवळींमध्ये डॉ. प्रज्ञा पवार यांचा नेहमीच सक्रिय सहभाग राहिला आहे. चळवळीतील एक खंबीर आणि विवेकी आवाज म्हणून त्यांच्याकडे पाहिले जाते. संमेलनाच्या अध्यक्षा म्हणून त्यांची झालेली निवड ही अण्णा भाऊ साठे यांच्या पुरोगामी आणि क्रांतिकारी विचारांना अधिक गती देणारी ठरेल.
साहित्यिक प्रवास व लेखन:
डॉ. प्रज्ञा पवार यांनी आपल्या लेखनातून नेहमीच सामाजिक विषमता, शोषितांचे प्रश्न आणि स्त्रियांच्या हक्कांवर सडेतोड भाष्य केले आहे. त्यांचे ‘अंतस्थ’, ‘उत्कट शब्दवेध’, ‘मी भिडवू इच्छितेय समोरासमोर डोळे’ आणि ‘आरपारं’ यांसारखे काव्यसंग्रह प्रचंड गाजले आहेत. काव्याव्यतिरिक्त ‘धादांत खैरलांजी’ (दीर्घ कविता), ‘केंद्रांकित’ (ललित लेखसंग्रह) आणि ‘मातीचा पोत’ यांसारख्या वैचारिक व ललित साहित्यातून त्यांनी आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.
पुरस्कार आणि सन्मान:
त्यांच्या साहित्यिक आणि सामाजिक क्षेत्रातील उत्कृष्ट कार्याची दखल घेऊन त्यांना महाराष्ट्र शासनाच्या ‘कवी केशवसुत पुरस्कारा’सह अनेक नामांकित राज्यस्तरीय व राष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. विविध विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमांमध्येही त्यांच्या साहित्याचा समावेश करण्यात आलेला आहे.